مصطفى النوراني الاردبيلي

257

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص - كاربرد : گياه معروفى است كه تمام قسمتهاى آن سمّى است . سابقا در مناطق خاور دور ، جنايتكاران به وسيله اين گياه آدم مىكُشتند . در برمه از تخم اين گياه ، دزدان مخلوط با پودر كارى و شيرينى ، گرد مخدّرى درست مىكردند كه خود را نمىكُشت ولى براى چند روزى تخدير مىكرد . آلكالوئيد آن ، موجب باز شدن و اتّساع مردمك چشم مىشود و اگر مقدار زيادى خورده شود ، موجب هذيان ، اغما و سرانجام منتهى به مرگ مىشود . « 1 » صفصاف مشفق بيد خشت مادّه‌اى است شيرين شبيه شيرخشت با تركيبات كمى متفاوت و شبيه شكر نيشكر است . از منّها مىباشد . اين منّ از نوعى بيد گرفته مىشود . گلهاى نر آن به‌صورت شاتون ، انبوه و مخروطى شكل است كه در اوايل بهار كمى قبل از برگها يا همراه برگهاى جوان بيد ظاهر مىشود . به رنگ زرد متمايل به سبز به شاخه‌هاى آن مانند بيد مجنون كمى از تاج درخت آويزان است و شاخه‌ها خيلى ترد و شكننده است . شيرخشت كه از اين بيد گرفته مىشود ، از نظر رنگ و شكل شبيه شيرخشت است ولى مزه و طعم آن در عين حال كه شيرين است ولى با شيرخشت متفاوت مىباشد . از نظر طبيعت و خواص درمانى مشابه شير خشت ، ولى كمى ضعيفتر از آن است . « 1 » صفصاف ابيض به فارسى در شمال ايران ، فك و فيك و در بقيه مناطق ايران ، بيد ناميده مىشود . نوعى از درختان بيد يا صفصاف است و در كُتب طبّ سنّتى « صفصاف ابيض » ناميده شده است . فك در اغلب مناطق نيم خشك و نيم مرطوب استپى ايران وجود دارد . در

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 36 . ( 1 ) - همان ، ج 6 ، ص 136 .